فراخوان شماره ۱ «اندیشه پیشرو»
دعوت به مشارکت در توسعه اندیشه سیاسی پیشرو، نقد و تعمیق سپیدنامه حزب ایرانیان پیشرو و گفت‌وگو درباره آینده ایران
جامعه ایران در برابر پرسش‌هایی بنیادین درباره آینده سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خود قرار دارد. تجربه‌های تاریخی و تحولات معاصر نشان می‌دهند که دستیابی به آزادی، دموکراسی و عدالت اجتماعی و سیاسی، افزون بر خواست عمومی و کنشگری شهروندان، به اندیشه سیاسی روشن، برنامه‌های سنجیده و سازمان‌یابی پایدار اجتماعی نیاز دارد. تغییر مطلوب، زمانی امکان تحقق و تداوم می‌یابد که بتوان میان مطالبات جامعه، دانش و تجربه جمعی، و نهادهای دموکراتیک پیوندی مؤثر و واقعی برقرار کرد.
«اندیشه پیشرو» در پیوند با پروژه بنیانگذاری حزبی پیشرو (به تعبیر سپیدنامه، «حزب ایرانیان پیشرو»)، به‌عنوان فضایی دانش‌محور و برخوردار از استقلال در داوری فکری و تحریریه‌ای، کار خود را آغاز می‌کند. این اندیشکده بستری برای تولید، توسعه، نقد و تبادل اندیشه‌هایی است که بتوانند به شناخت دقیق‌تر مسائل ایران، گسترش سیاست‌ورزی پیشرو و شکل‌گیری استراتژی‌ها، برنامه‌ها و نهادهای پاسخ‌گو، شفاف، جامعه‌گرا و دموکراتیک یاری برسانند.
جهت‌گیری نظری اندیشه پیشرو در گفت‌وگو با طیف وسیع سوسیال‌دموکراسی، و دیگر جریان‌های دموکراتیک و ترقی‌خواه، از لیبرال‌دموکراسی تا سوسیالیسم دموکراتیک، شکل می‌گیرد. آزادی‌های فردی و جمعی، برابری حقوقی و اجتماعی، عدالت اقتصادی، حقوق بشر، سکولاریسم، جمهوریت، تکثرگرایی و مخالفت با اقتدارگرایی از ارزش‌های بنیادین این رویکردند. پیشرو بودن، در این چارچوب، به معنای تعهد به نقد وضع موجود، بازاندیشی مستمر در اندیشه‌ها و نهادها، کاهش مناسبات تبعیض‌آمیز و گشودن امکان‌های تازه برای چشمنداز یک زندگی آزاد، برابر و عادلانه است.
محور فراخوان: اندیشه پیشرو، تحزب و امکان تغییر اجتماعی
نخستین فراخوان اندیشه پیشرو بر نسبت میان اندیشه سیاسی، تحزب و سازمان‌یابی اجتماعی (به ترتیب:«ایده‌سازی، جریان‌سازی، و حزب‌سازی») برای تحقق تغییر مطلوب در ایران تمرکز دارد. پرسش محوری آن است که چگونه می‌توان اصول و ارزش‌های دموکراتیک و عدالت‌خواهانه را از سطح آرمان‌ها و مطالبات عمومی به برنامه‌های سیاسی، سیاست‌های اجرایی و نهادهای پایدار تبدیل کرد؟ یک حزب مدرن و پیشرو در این فرایند چه مسؤولیت‌هایی دارد و چگونه می‌تواند نمایندگی اجتماعی، مشارکت شهروندی، تولید اندیشه و کنش سیاسی هماهنگ را به یکدیگر پیوند دهد؟
اندیشه پیشرو از نویسندگان و صاحب‌نظران دعوت می‌کند که با توجه به این پرسش‌ها، در محورهای زیر مشارکت کنند:
- مبانی و افق‌های اندیشه سیاسی پیشرو: بازخوانی و نقد طیف وسیع سوسیال‌دموکراسی، و دیگر جریان‌های دموکراتیک و ترقی‌خواه، از لیبرال‌دموکراسی تا سوسیالیسم دموکراتیک؛ بررسی نسبت آزادی، برابری، عدالت، همبستگی اجتماعی و مسئولیت عمومی در شرایط امروز ایران.
- ضرورت و امکان تحزب مدرن: بررسی جایگاه احزاب در سازمان‌دهی مشارکت سیاسی، نمایندگی منافع و مطالبات اجتماعی، پرورش نیروهای سیاسی و پاسخ‌گو کردن قدرت؛ نقد تجربه تاریخی تحزب در ایران و شناسایی الگوهای مناسب برای آینده.
- گذار دموکراتیک و نهادسازی سیاسی: بررسی راه‌های گذار به نظمی جمهوری‌خواه، سکولار و دموکراتیک؛ حاکمیت قانون، تفکیک و توازن قوا، تمرکززدایی، عدالت انتقالی و تضمین حقوق و آزادی‌های بنیادین.
- عدالت اجتماعی، اقتصاد و توسعه پایدار: بررسی الگوهای تحقق عدالت اقتصادی، رفاه عمومی، برابری فرصت‌ها، حقوق کار، تأمین اجتماعی، توسعه پایدار و نسبت بازار، دولت و جامعه در چارچوب سیاست‌گذاری پیشرو.
- جامعه متکثر و شهروندی برابر: بررسی راهکارهای رفع تبعیض، تحقق برابری جنسیتی، پاسداشت تنوع فرهنگی و زبانی، مشارکت میان‌نسلی و تقویت همبستگی اجتماعی بر پایه حقوق برابر شهروندان.
- از اندیشه تا برنامه و سیاست عمومی: تدوین و نقد پیشنهادهای اجرایی و عملیاتی در حوزه‌هایی چون انجمن‌سازی، آموزش، سلامت، اقتصاد، محیط زیست، حکمرانی، فرهنگ و دیگر عرصه‌های زندگی عمومی؛ با توجه به امکان‌پذیری، پیامدهای اجتماعی و سازوکارهای اجرای آن‌ها.
- فرهنگ سیاسی و کنش جمعی پیشرو: بررسی موانع و ظرفیت‌های شکل‌گیری اعتماد اجتماعی، گفت‌وگوی دموکراتیک، مشارکت سازمان‌یافته، همکاری میان نیروهای اجتماعی و پیوند جنبش‌های مدنی با نهادهای سیاسی پاسخ‌گو.
این محورها برای جهت دادن به نخستین گفت‌وگوی عمومی اندیشه پیشرو پیشنهاد شده‌اند و موضوعات فراخوان را به آن‌ها محدود نمی‌کنند. معیار اصلی، ارتباط معنادار آثار با افق فکری و سیاسی سپیدنامه و توانایی آن‌ها در گسترش شناخت، نقد یا ارائه راه‌حل برای مسائل ایران است.
سپیدنامه حزب ایرانیان پیشرو؛ نقطه عزیمت و موضوع گفت‌وگو
«سپیدنامه حزب ایرانیان پیشرو» سند بنیانگذار این پروژه سیاسی و مبنای اصلی آغاز فعالیت اندیشه پیشرو است. این سند و همه اسناد مرتبط با آن، چارچوبی از اصول، ارزش‌ها، اهداف و جهت‌گیری‌های نظری و برنامه‌ای را برای بنیانگذاری حزبی پیشرو، مدرن، دموکراتیک، جامعه‌گرا و عدالت‌خواه صورت‌بندی می‌کند.
اندیشه پیشرو از مشارکت‌‌هایی که بتوانند به توسعه، تبیین، تعمیق، نقد و روزآمدسازی اندیشه‌ها و پیشنهادهای سپیدنامه یاری برسانند، استقبال می‌کند. شناسایی کاستی‌ها، بررسی مفروضات نظری، سنجش امکان تحقق پیشنهادها، نقد تناقض‌های احتمالی و ارائه راهکارها یا صورت‌بندی‌های جایگزین، و تولید جزوات یا قطعات آموزشی برای تعمیق و گسترش آموزش عمومی سپیدنامه از مهم‌ترین زمینه‌های مشارکت در این گفت‌وگو هستند.
در «اندیشه پیشرو» منتشر کنید
با مطالعه فراخوان، آثار خود را برای شورای دبیران اندیشه پیشرو بفرستید.
سپیدنامه در این فرایند متنی گشوده به بررسی و بازاندیشی انتقادی است. نقد آن، از جمله نقدهای بنیادین، تا جایی که به پیشبرد گفت‌وگوی مستدل درباره مبانی و اهداف دموکراتیک و پیشرو مربوط باشد، مورد استقبال قرار می‌گیرد. انتظار می‌رود آثار ارسالی، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، دست کم با یکی از مسائل، مفاهیم، ارزش‌ها یا اهداف مطرح‌شده در سپیدنامه ارتباط داشته باشند.
تکثر اندیشه در چارچوب ارزش‌های پیشرو
اندیشه پیشرو پذیرای مشارکت نویسندگان با گرایش‌های نظری و سیاسی متفاوت است. عضویت یا نسبت با حزب آینده ایرانیان پیشرو (در زمان این فراخوان، حزب به طور رسمی وجود ندارد)، تعلق به یک مکتب فکری مشخص یا موافقت با همه مواضع سپیدنامه، شرط مشارکت در پلتفرم «اندیشه پیشرو» نیست.
بااین‌حال، اندیشه پیشرو دارای هویت و جهت‌گیری فکری روشنی‌ست. تعهد به کرامت انسانی، حقوق و آزادی‌های بنیادین، برابری شهروندان، دموکراسی و نفی تبعیض و اقتدارگرایی، در مجموع یک چارچوب ارزشی فعالیت ایجاد می‌کند. ازاین‌رو، این مرکز فکری، به طور طبیعی و مفروض، جایی برای ترویج دیدگاه‌های نژادپرستانه، فاشیستی، اقتدارگرا، تبعیض‌آمیز یا توجیه‌کننده نقض حقوق بنیادین انسان‌ها (جنگ، اعدام، ایده‌های افراطی ناقض حقوق بشر) نخواهد بود.
این مرزبندی مانعی برای بررسی انتقادی مکاتب یا جریان‌های سیاسی نیست. تحلیل تاریخی و نظری جریان‌های مخالف دموکراسی، نقد سیاست‌های احزاب و نهادهای گوناگون و سنجش دیدگاه‌های مخالف، در صورتی که با هدف شناخت و در چارچوب پژوهش و استدلال و برای ترسیم تفاوت‌ها و روشن‌گری و آموزش صورت گیرند، بخشی از فعالیت فکری جدی اندیشکده خواهند بود.
دعوت به نویسندگان و اندیشه‌ورزان
نخستین فراخوان اندیشه پیشرو خطاب به پژوهشگران، دانشگاهیان، متخصصان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران، کنشگران مدنی و همه علاقه‌مندان به توسعه اندیشه سیاسی و اجتماعی پیشرو است.
شورای دبیران اندیشه پیشرو، از مقاله‌های پژوهشی و تحلیلی، نقدهای نظری، یادداشت‌های استدلالی، پیشنهادهای سیاستی، گزارش‌های مستند و نوشته‌های آموزشی استقبال می‌کند. آثار فرستاده شده باید دارای مسأله و پرسش روشن، استدلالی منسجم، شواهد قابل بررسی و زبان و نگارشی دقیق و ویراسته باشند و اصول اخلاقی نقد و حقوق پدیدآورندگان را رعایت کنند.
آثار دریافتی بر اساس تناسب با مأموریت و جهت‌گیری اعلام شده اندیشه پیشرو در اسناد نشر، کیفیت استدلال، اعتبار شواهد و معیارهای حرفه‌ای و کیفی نشر بررسی خواهند شد. شورای دبیران ممکن است اصلاح یا تکمیل نوشته‌ها را درخواست کند و فرستادن اثر به معنای تضمین انتشار آن در پلتفرم نیست. مسؤولیت دیدگاه‌های مطرح‌شده با نویسندگان است و انتشار یک اثر (حتی در صورت هم‌پوشانی نظرات با سپیدنامه) لزوماً به معنای تأیید رابطه یا نسبت با حزب در حال بنیانگذاری ایرانیان پیشرو نخواهد بود. لزوما هیچ نسبت یا وابستگی سازمانی یا حزبی میان نویسندگان و مشارکت‌کنندگان در گفت‌وگوی نظری و فکری در پلتفرم اندیشه پیشرو نیست.
دعوت به مشارکت در شکل‌گیری یک جریان اندیشه پیشرو
اندیشه پیشرو با این فراخوان، نخستین گام خود را برای شکل‌گیری فضایی پایدار از اندیشه‌ورزی، نقد و گفت‌وگوی سیاسی و اجتماعی برمی‌دارد. هدف آن است که مسائل بنیادین ایران با دقت و مسئولیت بیشتری بررسی شوند، مبانی نظری و برنامه‌ای سیاست‌ورزی پیشرو توسعه یابند و امکان پیوند میان اندیشه، سازمان‌یابی دموکراتیک و کنش جمعی تقویت شود.
از همه کسانی که به آینده‌ای آزاد، برابر، عادلانه و همبسته برای ایران می‌اندیشند دعوت می‌کنیم با دانش، تجربه، نقد و پیشنهادهای خود در این کوشش جمعی مشارکت و یاری کنند.
ارسال آثار از طریق باز کردن حساب کاربری در اندیشه پیشرو ممکن است. همچنین می‌توانید نسخه کامل و آخرین ویرایش سپیدنامه را از اینجا مطالعه کنید. اسناد سیاست نشر اندیشه پیشرو را در اینجا مطالعه کنید.
دسترسی آسان به برخی منابع مهم مرتبط با اندیشه پیشرو و سپیدنامه: